Asuransi

DÍLI----Tuir akádemista Magnefiku Reitor Univérsidade Da Paz (UNPAZ) Adolmando Amaral hatete, Hanesan akademista nia hare’e Timor-Leste investe osan ba banku Amérika hodi hetan fundu ne’ebé a’as atu oinsa bele tenta nafatin politika atu hare’e povu nia moris no ba dezenvolvimentu liliu infra-estrutura basíku iha Timo-Leste.

“Jurus ida ne’ebé aplika ba ita ne’e, tamba investe ita-nia osan ba banku Amerika hodi hetan fundu ne’ebé a’as. Tamba taxa jurus ida ne’ebé sira aplika ba ita ne’e sira fó ba ita, tamba investe ita nia osan iha ne’ebá sira fó fundu ne’ebé mak bo’ot, tamba ne’e mak góvernu deside katak reseita ka rendimentu ne’ebé ita hetan husi fundu petroliferu, di’ak liu ita ba investe iha ne’ebá, agora mezmu ita-nia osan ita ba investe ita iha ne’e tenta nafatin politika para atu apoi povu no mos oinsa bele dudu ita-nia dezenvolvimentu ne’e,” Hateten Reitor UNPAZ Adolmando Amaral ba jornalista BT iha nia kna’ar fatin Manleu, Kinta (24/09).

Nia afirma, Timor-Leste tenke foti fali ita-nia osan ne’ebé investe ne’e, hodi balun atu bele ajuda politika governu nian, maibe wainhira atu foti ne’e mak ita tenke kumpri rekejitu sira ne’ebé mak banku fó sai. Banku iha ne’ebá ne’e bele oferese ninia funan ne’ebé bo’ot mai ita, ita hare’e banku ne’ebé mak fó funan di’ak mai ita, di’ak liu ita tenke investe ita nia osan iha ne’ebá, tamba se ita investe iha banku ne’ebé mak fó funan la di’ak, di’ak liu ita hili banku ne’ebé mak oferese ita-nia osan nia funan di’ak.

“Apoiu impaktu banku sira iha Amérika ne’e, iha Estadu Unidus oferese nia funan di’ak ba ita-nia invéstimentu husi ita-nia rendimentu ka fundus petróliferu, tamba ne’e mak góvernu desidi ba investe iha ne’ebá, tamba sa mak ita tenke investe ba banku ne’ebé ho funan bo’ot, ho hanoin ida katak ita bele foti de’it osan ne’e nia funan atu bele ajuda politika iha rai laran,” Dehan nia. Nia tenik, Politika atu hare’e povu nia moris, politika atu hare’e ba dezenvolvimentu liliu ba infra-estrutura baziku iha rai laran ida ne’e, ita lalika foti osan ninia isin lolon, maibé foti de’it nia funan hodi bele halo politika ne’ebé razaun simples, maibé ita la hatene razaun seluk tanba govenu mak iha kompetensia atu foti la foti no foti hira ne’e góvernu mak iha kompetensia.

“Ha’u nia hanoin molok sira iha desijaun ida ne’e iha reuniaun barak, iha reniaun nivel konsellu ministru, depois halo dikusaun iha parlamentu, depois prezidenti apoiu ita bele lori ba investimentu ne’ebé desizaun la’os ema ida nian de’it,” hatete nia. Nia esplika, Timor-Leste investe osan ba banku Amerika sei la kontra lei, tamba hare’e husi prosesu ne’e tomak sei hare’e iha diskusaun komisaun espesialijada.

“Ha’u hanoin la kontra lei, se ita hare’e prosesu ne’e tomak, ita hare’e iha diskusaun komisaun espesialijada, depois lori ba Konsellu Ministru hotu lori ba Parlamentu Nasional atu reprezentante povu sira mos halo apresiasaun fó sira nia hanoin, ikus mai Prezidente da Republika hodi dekreta, ne’ebe ha’u hanoin prosesu ne’e lao normal hela, so ema ne’ebé la komprende de’it sempre kestiona orsida dehan kontra lei, ida ne’e mak problema bo’ot ida,” salienta nia. (BT)