Asuransi


DÍLI----Banku nasionál Komersiu Timor-Leste (BNKTL) fó nafatin Toleransia ba klienste sira ne’ebé maka kreditu, tan ho situasaun surtu COVID-19, ne’e mak afetadu hapara ema hotu nia movimentu. Entaun negosiante sira nia rendimentu tun. Tuir Diretór ejekutivu Banku nasionál Komersiu Timor-Leste (BNKTL) Brigido de Sousa hetete, Programa husi BCTL lansa ona, atu fó toleransi iha durante krize surtu COVID-19.

“Iha mós programa ne’ebé mak banku Sentrál lansa kona-ba emprezáriu individual no mós empreza sira ba COVID-19, ne’ebé mak fó tempu fulan tolu ba fulan tolu ba ita nia ema sira ne’ebé mak kreditu husi banku atu suspende sira nia pagamentu prinsipal ba Banku no mós ita nia Governu mós fó subsidiu ba pagamentu no fó subsidiu porsentu 60 (60%) ba funan ne’ebé mak sira atu selu fali ba Banku,” tenik nia.

Durante fulan tolu ne’e kliente sira ne’ebé mak kreditu iha banku nasionál komersiu Timor-Leste suspende pagamentu prisipal, no selu husi Governu no husi kompañia. “Ha’u hanoin fulan tolu ne’e sira suspende lai pagamentu prisipal no sira selu de’it ba banku ne’e pursentu 40 (40%), ho pursentu 60 (60%) Governu mak selu ba banku no sira ne’ebé mak kreditu husi Banku, ho programa ida ne’e pelumenus sira ne’ebé hetan fasilidade ne’e priense kriteriu sira hotu-hotu no BNCTL aprova durante fulan tolu ne’e kreditu labele selu,” nia klarifika.

Signifika katak prisipál ho funan ne’ebé sira selu ne’e pursentu 40 de’it entaun sira iha osan iha liman atu bele uza fali, bele loke fali negosiu, no bele halo sira nia uma,” Iha fatin hanesan kliente husi BNCTL na’in ba Loja, Joaquina de Jesus, hatete, sente orgullu no kontente sai kliente Banku nasionál ne’e muda ema moris iha futuru, tanba desde husi tinan 2012 sai kliente BNCTL. “Durante ne’e sistema Banku nian kapaas tebes-tebes, ajuda ami ba futuru, sai kilente ba BNCTL iha tinan 2012, ami hatama osan to’o tinan 2018, primimeiru mai foti osan iha mill $100,” Hatete Joaquina de Jesus.

Kliente salienta, Durante difikuldade ne’ebé mak mai hasoru iha durante iha situasaun COVID-19, loja loke tanba Estadu emerjensia, ema ladun sosa tanba COVID-19, maibe ha’u jere katak ba oin ne’e buat hotu sei lao di’ak ita bele lao ho di’ak. Nia sente orgullu, “Ha’u kontente tebes tanba maske ha’u iha difikuldade ha’u labele selu, maibe ho ida ne’e sira bele ajuda buat ne’ebé mak hanesna sira fó forsa mai ha’u bele rezolve ba ha’u nia nesesidade no ha’u nia kreditu sira,” tenik nia.

Kliente husi BNCTL ne’e hahú loke nia negosiu ne’e hahú husi loke loja inklui mós loke Kanting iha Eskola, maibe tanba surtu COVID 19, Timor-Leste aplika mós Estadu Emerjensia entaun rendimentu tun tanba loja taka maibe agradese tebes tanba BNCTL fó toleransia ba kliente sira hodi labele selu kompletu kréditu iha fulan hirak ne’e nia laran. Diretór ezekutivu Banku nasionál Komenrsiu Timor-Leste (BNCTL) Brigido de Sousa informa mós kona-ba kliente BNCTL sira iha kada sukursál.

“Kada sukursais ne’e iha 10 mill to’o 15 mill, barak liu mak Díli, sukursais balun ne’e 10 mill no 20 mill, sira ne’ebé mak rai osan, sira ne’ebé mak kreditu, kreditu ne’e dalaruma sukursal iha Ambeno ne’e ha’u hanoin entre 2 ou 3 mill hanensan ne’e sira rai osan mak barak liu,” hatete Brigido de Sousa ba Jornalista BT, iha Edifisiu RAEOA, Sabadu (22/07)

Diretór ejekutivu BNCTL salienta, Sempre halo sosializasuan banku nia funsionariu sira ba vizita kliente sira ba halo edukasaun finanseiru, oinsa benefisiu vantajem rai osan iha Banku atu nune’e karik ita presiza kreditu ne’e karik ita atu halo negosiu ruma no halo atividade atu hadi’a ita nia moris no sira ne’ebé mak presiza kreditu atu ba nesesidade konsultivu sira, hanesan halo uma no hola kareta no haruka ona sira ba eskola nesesidade saúde tratamentu saúde entaun ami sempre halo sosializasaun funsionariu sira to’o iha postu administrativu sira iha teritoriu tomak bele dehan katak iha Timor laran tomak no mós RAEOA.

Banku Nasionál Komersiu Timor-Leste (BNCTL) sempre tun terenu atu fó formasaun ba komunidade sira ne’ebé mak iha enisiativa atu rai osan iha banku no kreditu atu halo negosiu, BNCTL sei fó sosializasaun atu priense kriteriu. “Ami nia funsionariu sira wainhira tun ba terenu sempre halo mós sosializasaun hodi fó ba ita nian komunidade sira enkoraja sira atu abitua iha kultura Rai osan iha banku atu ba ita nia futuru no mós bele karik sira presiza kreditu atu suporta sira hakarak negosiu ruma, negosiu existensia sira hakarak atu halo bo’ot sira nia negosiu entaun sira bele aproxima sira nia negosiu hatama proposta priense rekesitus sira ne’e atu bele hetan apoiu husi finansiamentu husi Banku,” katak nia.

Difikuldade ne’ebé mak Banku hasoru, Kreditu ita bele halo analiza halo di’ak oinsa mós sempre iha fallansu sempre tanba razaun oin-oin balun negósiu sira balun negósiu lao ladun di’ak, entaun signifika katak sira rendimentu ne’e menus iha fulan hirak tinan ida ne’e nia laran. Diretór ne’e mós esplika, Problema ne’ebé mak hasoru durante iha tinan tolu ne’e mai husi impasse politika ne’ebé durante tinan 3 nia laran, hahú husi tinan 2017-2020, inklui pamdemia COVID-19, tanba depende ba DOT.

“Ita bele dehan komesa husi 2017 komesa ita hosoru problema ho situasaun ne’ebé mak ita dehan insenrteza oituan, ho disturbansi oituan iha ita nia politika no fó impaktu ba ita nia ekonómia entaun ita bele hare’e katak lori impkatu ne’ebé mak ladun di’ak ba ita nia komunidade liu-liu negosiante sira, empreza sira ita hare’e katak projetu menus, empreza sira mós fa’an sasan sira, tanba roda ekonomia ladun lao di’ak, ita depende ba de’it DOT,” klarifika nia.

Nia salienta, entaun investimentu babain Governu halo projetu sira ne’e mós ladun barak entaun ema barak la servisu no aumenta tan situasaun ne’ebé mak ita hasoru iha tinan ne’e no amiasa pamdemia COVID-19 depois ita nia Estadu deklara Estadu emerjensia entaun situasaun ne’e sei difisil liu-liu ba komunidade no em jerál no partikulamente sira ne’ebé halo negosiu ba durante Estadu emerjensia.

Saida mak banku halo mak tenke tur hamutuk ho kliente sira atu ko’alia fali ho sira, hodi konkorda hamutuk atu buka solusaun hodi salva no mós salva keditu ne’e, tanba ita labele banku iha propriu mekanizmu atu atende situasaun sira hanesan ne’e karik sira ne’ebé mak labele selu kreditu tanba rendimentu menus entaun banku iha prosedimentu no mekanizmu atu reajenda sira nia kreditu.

Nia esplika, sira tenke selu kreditu tinan rua entaun banku halo reajenda atu sira bele selu to’o tinan tolu no tinan haat, tanba sira nia pagamentu reembolsa devolve kreditu ba banku ne’e bele menus liu tinan rua entaun sira selu $200 se nune’e entaun ita tenke prolonga ba tinan tolu no tinan 4 sira sei selu de’it 50 dolar kada tinan, etanu bele koresponde ho rendimentu ne’ebé mak menus husi sira nia negósiu. (BT)