Asuransi


VENILALE----Relasiona ho mudansa Klimatika ne’ebe akontese iha Tinan 2020, no dadaun ne’e populasaun sira iha Venilale hahú ona sente nia impaktu tanba iha tinan ne’e maioria populasaun la konsege kuda sira nia produtu hanesan hare, Batar inklui Produtu seluk. Maske Postu Administrativu Venilale maioria populasaun moris ho to’os ho natar maibe iha tinan ne’e sira la konsege kuda sira nia produtu tanba mosu bailoron Naruk.

Tuir Andre da Costa husi Aldeia Uma-Ana-Iku Postu Administrativu Venilale Munisipiu Baucau haktuir ba BT katak iha tinan ne’e sira maioria labele halo natar tanba impaktu husi Mudansa Klimatika. “Ami tinan ida ne’e sei hasoru hamlaha tanba iha tinan ne’e ami barak lahalo natar hanesan tinan hirak liuba no iha tinan ne’e sei hasoru hamlaha,” dehan Komunidade Andre da Costa ba BT iha Sede Suku Bado-Ho’o, Sexta (12/06).

Nia esplika katak iha tinan hirak liuba populasaun sira iha postu administrativu Venilale sempre halo natar sedu maibe iha tinan ida ne’e populasaun barak lakonsege halai natar tanba laiha udan. “Iha tinan tinan to’o ona fulan Dezembru ami hahú beberos hare nian maibe tinan ida ne’e kuaze to’o ona fulan Marsu mos ami seidauk halo maibe iha balun halo duni natar maibe la garantia ba nia kueleta,” esplika nia.

Nia dehan ho mudansa klimatika ne’ebe iha sei lori hamlaha ba iha populasaun Venilale ne’ebe maioria moris hanesan agrikultura. Iha biban ne’e Mos João Guterres mos haforsa katak iha Tinan ne’e mudansa klimatika lori impaktu bo’ot ba populasaun nia moris tanba husi suku 5 ne’ebe durante ne’e ho nia povu moris ho natar la konsege kuda. “Populasaun ne’ebe iha Venilale halo natar mak hanesan Badomori, Uai-Oli, Uatu-Haco, Bado-Ho’o inklui suku Uai-Laha labele duni sira nia natar tanba laiha udan been,” hateten nia.

Nia dehan ho mudansa klimatika ne’ebe iha sei fó impaktu ba populasaun Venilale nia moris inklui mos sei fó impaktu mos ba rendimentu populasaun. “Ami durante ne’e halo Natar hodi bele sata ami nia Moris, se iha Tinan ne’e ami lahalo natar signifika amiasa mos populasaun balun nia rendimentu tanba durante ne’e balun fa’an sira nia hare kulit ne’ebe sira kuda hodi selu sira nia oan ba Eskola inklui mos hodi hatán ba sira nia moris,” katak nia.

Alende ne’e mos Xefe suku Bado-Ho’o Marcos Ximenes Rekuinese katak oras ne’e iha suku Bado-Ho’o maioria populasaun lakonsege halo sira nia natar tanba impaktu husi Mudansa Klimatika. “Iha Ami nia Venilale ema barak mak labele halo natar tanba laiha udan, balun konsege halo maibe la garantia atu kueleta tanba ohin loron rai sira maran hotu no hare labele moris,” katak nia.

Nia Informa katak iha Tinan ne’e populasaun Venilale barak mak sei hasoru hamlaha tanba maioria Populasaun Venilale Konsumu Fos-Rai. “Populasaun Venilale maioria mak konsumu Fos-Rai maibe tinan ne’e lori povu barak mak sei hola fali fos Importasaun husi rai liur tanba populasaun sira la kuda hare,” informa nia. Tuir Observasaun BT iha Postu Administrativu Venilale katak realidade populasaun iha Venilale maioria mak labele halo sira nia natar tanba laiha udan no iha natar balun ne’ebe kuda hahú mate. (BT)