DÍLI----Akademista Universidade Nasionál Timor Loro Sa’e (UNTL) husu ba governu atu ejekuta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) ne’ebé promulga ona hosi Prezidente Republika ho di’ak nune’e bele fó benefísiu ba povu.

Akademista Universidade Nasionál Timor Loro Sa’e (UNTL) Camilio Ximenes ema hotu hatene katak, OJE tinan 2019 nian ne’ebé promulga ona husi Prezidente da Repúblika iha semana kotuk liu ba, atu nune’e bele responde nesessidade ba Povu iha Timor laran tomák, no balun fali hanesan atu suporta makina estadu ne’ebé mak atu la’o.

“Orsamentu ne’e bele benefísiu ba povu, Orsamentu ne’ebé mak benefísiu hanesan hala’o Dezenvolvimentu benefísiu ba Povu, agora ita hotu hatene katak, Orsamentu ne’ebe mak Promulga ona hus Prezidentu da Repúblika, serake Orsamentu sira ne’e bele fó benefísiu klaru ba benefísiu ba Povu,” dehan Akademista no observadór polítiku, Camilio Ximenes ba BT iha nia kn’ar fatin Akdemi UNTL Kaikoli Segunda-Feira (11/02) hafoin husu ninia opiniaun kona-ba ezekusaun OJE 2019 nian.

Camilio hatutan importante ida mak Orsamentu ne’e promulga ona atu ejekuta osan, no ejekutivu husi Governu, agora Governu kuandu ejekuta Orsamentu ne’e, atu ejekuta ho di’ak, tuir kualidade tuir prosedimentu mak kontrola Parlamentu Nasionál tenki halo nia funsaun di’ak, tanbá Parlementu Nasionál kuandu halo ninia funsaun ho di’ak, tinan sanulu tinan hirak liu ba dalabalun bele ejekuta ho di’ak bele ejekuta ladun di’ak.

“Ejekuta ladun di’ak ne’e, oinsá hanesan ba projetu sira mak la iha kualidade ohin entrega, tanbá ejekuta ne’ebé mak ladun di’ak ejekuta laiha kontrola ne’ebé mak di’ak husi Parlementu Nasionál, tanbá ne’e iha parte balun hanesan Governu fó tia Projetu ba ema seluk foti osan maibé, halo kontrola, ne’ebé mak di’ak, hola parte mós ladun másimu,” esplika Camilio.

Tan ne’e mak importante tenki halo ninia funsaun, sira ne’e la’o ho di’ak, orgaun sira ne’ebé mak kompeténsia sira tenke ho di’ak, Governu tenke ejekuta tuir planu programa ne’ebé mak iha. “Se mak bele halo kontrola atu bele dehan tebés kalae, Governu ejekuta osan sira tuir planu ne’ebé mak Parlamentu Nasionál, tanbá ida ne’e mak ha’u hanoin Parlamentu Nasionál tenki tau kestaun maka’as tenki kontrola ho di’ak, hodi nune’e Governu bele ejekuta osan ne’e tuir nesessidade povu ida ne’e ninian,”nia haforsa.

Klaru orsamentu 2019 atu kobre ba tinan ida nian, tanbá ne’e mak ita hotu hatene katak, kada tinan ne’ebé mak koloka ona iha fatin balun, Orsamentu ne’e mak mínimu, hanesan Orsamentu ba tinan 2019 ninian, iha área importante ne’ebé mak mínimu teb-tebés, agora área importante sira ne’e mak kuandu mínimu Governu tenki haree fila-fali entre fulan neen ho fulan lima ba oin ne’e.

Ho nune’e Orsamentu sira ne’ebé mak atu koloka ba fatin seluk, mak la konsege ezekuta tanbá relasaun ho kapasidade Guvernante sira nian, relasaun ho Estrutura VIII G uvernu ne’ebé mak dadauk ne’e seidauk kompletu bele mós halo retifikavu hodi nune’e, Orsamentu sira ne’e bele ba fali iha área sira ne’ebé importante.

Tanbá ne’e mak guvenu koloka osan ne’e, fila-fali ona ba sevisu ejekutivu ninian,ne’ebe mak hanesan ohin hau kualia ejekutivu ne’e atu ejkutivu osan ne’e ho di’ak bainhira tenki kontrola husi parlamentu nasional ho sosiedade sivil no mos ba ita hotu, ho jornalista sira nia kontribuisaun hodi nune’e, sira bele halo servisu ho di’ak. (BT)