DÍLI----Ministra Interina, Ministériu Finansas (MF), Sara Lobo Brites, hatete Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2019 nian dadauk ne’e veta husi Prezidente Repúblika Francisco Guterres Lú-Olo, ho nune’e haruka fila fali ba Parlamentu Nasionál (PN) hodi halo reapresiasaun.

“Ha’u hanoin semana ida ne’e Parlamentu Nasionál sei halo desizaun, purtantu depende ba desizaun ne’ebé mak Parlamentu Nasionál, serake atu halo reapresiasaun no halo Alterasaun ne’e mak foin define ita uza duodésimu ne’e to’o bainhira?,” dehan nia ba jornalista sira iha salaun MF Aitarak Laran Segunda (28/01/2019).

Governante ne’e dehan, posibilidade rezimi duodesimu governu sei kontinua utiliza to’o Fevereiru, maibé ida ne’e depende ba iha Parlamentu Nasionál. “Posibilidade iha 31 fulan Janeiru ne’e Parlamentu Nasionál halo ona desizaun nune’e bele hatene ona utilizasaun ba duodesimu ne’e sei ramata de’it iha fulan ida ne’e ka oinsa, maibé ita labele hatene posibilidade mós rezimi duodésimu ne’e sei kontinua to’o Fevereiru,” nia koa’lia.

Ministra Interina ne’e hatete, fulan Janéiru falta loron tolu remata ona, ne’ebé posibilidade Orsamentu Duodesimál ne’e Governu sei kontinua utiliza to’o iha Fevereiru, maibé depende ba desizaun husi PN nian. Entretantu Tuir Natalino Soares, hanesan Estudante Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL) sente triste tebes tanba kuaze tinan rua ho balun makina estadu la funsiona no nafatin kontinua uza rezimi Duodesimál bele fó impaktu ba Dezenvolvimentu rai laran.

“Se bainhira ita nafatin kontinua uza rezimi Duodesimál bele fó impaktu ba Dezenvolvimentu rai laran tanba kuaze projetu barak mak la la’o, ita haree de’it projetu sira paradu hodi tanba osan la iha atu sosa ekipamentu no selu traballadór sira” nia informa. Estudante ne’e mós aumenta tan katak, Ema boot sira diak tanba sira nia salariu simu kintu kantu maibé kuitadu povo kiak sira atu depende ba se los, dalaruma ema sira ne’ebé servisu iha kompañia ne’ebé komesa taka ona tanba impaktu husi impase Politika ida ne’e.

“Ulun boot sira diak tanba salariu simu hela, osan veteranus mós simu maibé oinsa ho ami povo ki’ik sira ne’ebé durante ne’e depende de’it ba osan salariu mak agora uza rezimi Duodesimál hela de’it oinsa mak ami simu salariu ho diak, ami servisu mate-an maibé simu salariu tarde”.

“Maluk sira ne’ebé servisu iha kompañia hirak ne’ebé taka ona ne’e oinsa sira bele moris, oinsa sira sustenta sira nia familia, agora dadaun vida mós karun, sai boot hodi haree povo la’e, halo terus fali povo, dezenpregu mós aumenta ba bebeik tanba de’it ulun boot sira nia interese ba partidu, boot sira agora dadaun ne’e la’ós haree povo la’e maibé haree ba sira nia partidu no familia” nia haktuir.

Alende ida ne’e, tuir Joaninha Barreto, husu ba Lider sira atu labele kria fali politika ida ne’ebé fó impaktu ba dezenvolvimentu rai laran, tanba OJE 2019 ida ne’e presija tebes hetan promulgasaun nune’e makina estadu bele funsiona. “Ita labele halo polítika ida ne’ebé mak fó impaktu ba ekonómia rai laran, tanba ne’e ita liga fali ba Prezidente Repúblika veta OJE 2019 no haruka ba Parlamentu Nasionál ne’e presiza aselera lalais nune’e labele fó impaktu ba ita nia ekonómia rai laran,” dehan nia.

Tan ne’e nia dehan, bainhira OJE la promulga nia impaktu la’ós de’it partidu A ka partidu B mak sofre maibé Povo ka ema hotu sente terus tanba necesidade hotu-hotu mai husi OJE. Nia esplika, tuir konstituisaun fó prazu ba Parlamentu Nasionál hodi bele estuda fila-fali proposta OJE 2019 maibé Parlamentu tenke aselera lalais hodi haruka fali ba Prezidente Repúblika atu promulga.

“Ita espera katak iha inisiu fulan Fevereiru nian bele iha rezultadu hosi Parlamentu Nasionál kona-ba proposta OJE 2019 nian tanba Orsamentu duadesimál nian ne’e Governu preve dei’t ba fulan Janéiru maibé ba fulan Fevereiru nian seidauk,” dehan nia. (BT)