DÍLI----Durante ne’e ema barak hare mosu aironia uituan iha Timor-Leste tanba bainhira Governu nakdodo no setor privadu halerik no nakdoko ba sira nia atividade sira iha rai laran.

Maibe hare fila fali ba iha servisu governu sempre halao nia servisu nudar administrasaun no setor privadu mos sempre halao nia servisu maske hanesan parseiru dezenvolvimentu laos autor Uniku maibe autor ida idak ninia.

Tuir Ekonomista João Mariano Saldanha Hateten katak durante ne’e governu nakdoko maibe seitor privadu mos nakdoko tanba setor privadu sempre dependensia ba iha governu no tuir lolos solusaun mai husi sosiedade mos.

“Nakdoko Buat hotu-hotu ita nia depedensia ne’e ba governu deit no buat hotu-hotu nia solusaun ne’e mai husi governu, no solusaun ne’e bele mai husi setor privadu no solusaun ne’e mai husi elementu sosiedade nian,” dehan Fundador João Saldanha ba BT iha nia knar fatin Becora, Dili, Kinta-Feira (25/10/2019).

Nia esplika katak laos dehan labele depedensia maibe importante mak tenke hare mos investimentu sira oinsa bele hare ba mediu no longu praju hodi nune’e bele kontribui ba iha dezenvolvimentu nasional. João dehan Governu nudar autor ida hodi kria pilar tolu mak hanesan Hametin, Hadia no Moderniza sistema oinsa bele kria kondisaun ne’ebe diak ba investimentu rai laran tanba governu nudar save ba administrasaun nasaun ninian.

“Ita presiza governu ida ne’ebe diak , governu ida ne’ebe kompetente, hau la hare ba governu troka ba mai tanba hau hare hela governu troka ba mai maibe importante mak mantein paz no estabilidade hodi sirkula iha rai laran ema bele moris ho avontade, segundu mak infranstrutura mak hanesan Estrada, regulamentu mak hanesan Justisa lao, Governu sibuk mak hametin buat tolu ne’e mak hanesan Hametin, Hadia no Moderniza sistema hirak ne’e oinsa bele lori ekonomia ne’ebe mak diak, laos solusaun mai husi governu deit no governu nakdoko iha ne’eba.” katak nian.

Nia mos fo hanoin katak bele mosu problema iha governu maibe importante mak labele estraga birokrasia tanba Timor-Leste presiza Birokrasia ida ne’ebe diak hodi bele hare ba iha future nasaun ninian no labele mosu kontinua bainhira governu ida sae mai ho nia emar hodi troka buat hotu iha tuir birokrasia partidu ninia.

“Presiza profisional ita nia birokrasia atu nune’e mai troka nivel politiku deit, laos partidu ida mai lori nia emar sai funsionariu hotu, ida mai lori sai polisia hotu lae no ida ne’e mak ita sala no ida ne’e mak ita presiza muda hodi muda orientasaun povu nian labele ba buka governu,” katak nian.

João mos afirma katak importante mak arseisu estadu ninian mak lei tenke lao, tenke iha kompania sira ne’ebe forte importante mak kria pas no estabilidade tanba nasaun sira boot osan kontinua lao maske problema iha governasaun maibe kompania sira kontinua selu taxa no kompania sira kontinua lao diak tanba birokrasia ne’ebe diak.

Nia mos husu atu labele depedensia ba iha mina no gas tanba mina no gas nudar prezente ida ba nasaun importante mak elementu hotu tenke servisu makas hodi kontribui ba ekonomia nasaun ninian.

“Ita presiza empreza sira ne’ebe inovativu, nia halo investimentu diak hodi sai kompania boot, no sai kompania ida ne’ebe ativu iha rai laran nomos ativu iha rai liur, Governu ne’e hanesan autor ida deit laos uniku no autor seluk media forte, Hotel Forte no husi elementu ida-diak tenke iha no paste nasaun ne’e forte,” katak nia.

João mos hateten katak durante ne’e governu mosu problema konsege to’o iha setor privadu tan ne’e tempu ona atu Timor-Leste hakiak kompania sira ne’ebe ho hanoin investimentu hodi kore Timor-Leste nia dependensia ne’ebe mak iha.

Nia mos fo hanoin ba Setor privadu sira atu bele kore ona an husi depedensia ba iha governu , importante mak setor privadu ejiji atu oinsa bele kria administrasaun ne’ebe diak hodi apoiu setor privadu sira bele dezenvolve diak liutan nune’e kontribui ba dezenvolvimentu nasaun no povu ida ne’e.

Tan ne’e nia informa katak Tempu ona ba setor privadu hodi hare oportunidade sira ne’ebe inovativu hodi kria rendimentu ne’ebe diak ba kompania hodi fo kontribuisaun ba iha kresimentu ekonomia nasaun ne’e rasik. (BT)