DÍLI----Timor-Leste sei dezenvolve setór turizmu hodi sai hanesan industria turizmu, atu nune’e kada tinan bele atinji metas vijita turista to 20.030 pessoas.

Sekretariu Estado Formasaun Profesional no Empregu (SEFOPE), Julião da Silva hatete, bazeia ba metas hosi Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nasional katak 2011-2030 kada tinan turista tenki tama Timor-Leste atinji to 20.030 pessoas.

“Ida ne’e bele posivel se karik potensialidade ne’ebé ita iha (Timor-Leste) hanesan rikezas naturiais tasi ibun, animal tasi nian, situs kultural, fatin religiozus, rezistensia, istoria no seluk tan, kuandu ita dezenvolve hodi sai hanesan industria turizmu ne’ebé susesu,” dehan Julião iha nia diskursu wainhira partisipa assina akordu entre CCI-TL no USAID iha Timor Plaza.

Julião hatutan, hosi survei ne’ebé iha katak, iha 2017 vijitante turista tama Timor-Leste hamutuk 73,800 resin ho visa turista, maibe turista ne’ebé mai hodi pasa ferias atinji deit 36,900 resin. Tanba ne’e organizasaun internasional ba turizmu mundial istima katak , 2017 turista rihun lima deit maka sai lolos hanesan turista hodi tama ba Timor-Leste.

Ne’e dunik ho numeru turista ne’ebé ki’ik, defisil tebes ba setór privadu sira atu investe osan hodi halo expansaun ba area turizmu. Julião sublinha katak, alende ida ne’e setór privadu sira mos kapasidade sei limitadu atu simu numeru turista ne’ebé bo’ot, i agora dadaun iha deit operador 6 ba tour maka hanesan, Four Dipe Shop no To Hotel inklui hotel 30 iha Dili.

Entertantu fornesedor (asuliarius) servisu iha deit 100 resin hanesan, taksista, mikroleta, loja kafe no restaurante. Tanba ne’e imformasaun ba atreksaun sira sei defisil atu hetan no infrastruktura ba asesu fatin turizmu mos sei limitadu, ne’ebé diferenti tebes ho distinasaun nasaun seluk nian.

Nia reafirma katak, Timor-Leste ladun tama ba ema (turista) nia atensaun atu vizita, tanba kustu bilete aviaun karun. Ekonomia utiliza osan dollar amerikanu ne’ebé ladun iha notisia internasional hodi foka positivamente ba Timor-Leste. Ne’e dunik ida ne’e bele inpede kresimentu ba setór turizmu. Melhoramentu ba kompatividadus sei lori tempu, maibe bele foka ba turizmu adventura, tanba bele ofrese opsaun ba vijitante sira ne’ebé vizita nasaun vizinhu.

“Tanba ne’e Primeiru Ministru fo ona instrusaun atu ekipa konselhu entre ministerial ba reforma fiskal atu servisu hamutuk, hodi bele aumenta reseitas liu hosi area produtivos, liu-liu turizmu, agrikultura no pekuaria. Tanba ne’e iha dia (29/01) iha ona aprezentasaun ba Primeiru Ministru hosi ekipa tekniku konselhu entre ministerial ba refroma fiskal, liu hosi ministeriu ida-idak hato’o ona sira nia planu ba dezenvolve turizmu”esplika Julião.

Ne’e duni hosi Ministeriu Turizmu aprezenta ona programa ba turizmu tuir politika Ministerio do Turizmu nian ba tinan lima no Ministerio Das Finansas mos aprezenta konaba modalidade investimentu parseria publika no privadu. Tanba ne’e SEFOPE planu ona atu dezenvolve situs turiztiku sira ne’ebé konstrui ona ba setór privadu, atu bele halo jestaun hodi aumenta kreasaun empregu no hatama reseitas ba estado.

Tanba ne’e ba oin persija defini modalidade investimentu ida ke di’ak hodi bele enkoraza partisipsaun ativu setór privadu sira nian ba setór turizmu. Hodi bele konsidera importante para asegura efektividades, efisiensia no sustentablidade hosi kresimentu turizmu, hanesan setór savi ida hosi nasaun nia prioridades lima ba kresimentu no divertifikasaun ekonomia, deklara Julião.

Ne’e duni lori VIII governu nia naran agradese tebes ba governu Estado Unidus ne’ebé apoiu ona ba programa refere, tanba setór turizmu importansia tebes. Tanba bele hasae kresimentu no fo empregu ba joven sira. (BT)