Brigido de Sousa
Brigido de Sousa

Brigido de Sousa
DILI----Banku Nasional komérsiu Timor Leste oras ne’e preokupa ho situasaun polítika ne’ebé mak oras ne’e la’o iha rai laran tanba bele fo risku ba Finanseiru BNCTL nian ne’ebé durante ne’e fornese kréditu ba iha setór privadu sira.

Tuir Prezidente BNCTL Brigido de Sousa katak Se situasaun polítika ne’ebé mak oras ne’e la’o iha rai laran sidauk iha impaktu ba sirkulasaun moeda iha rai laran maibé situasaun kontinua la’o ba oin mak sei fo impaktu ba banku rasik.

“Ami mos preokupadu se ida ne’e akontese beibeik ami mos tauk tanba BNCTL fo kréditu besik millaun $30 no situasaun hanesan ne’e akontese beibeik entaun ema sira ne’ebé kréditu jatu tempu ona sira tenke ser selu fali obrigasaun banku ona, se sira la selu signifika osan ne’e mate hela iha ne’eba,” dehan Prezidente BNCTL Brigido de Sousa ba BT iha nia knar fatin segunda feira foin lalais ne’e.

Nia afirma katak bainhira governu la selu setór privadu ne’ebé implementa projetu no hetan asesu kréditu hodi implementa projetu sira no la fo fila sira nia obrigasaun mak sei kria problema ba BNCTL tanba osan ne’ebé fasilita kréditu ba setór privadu sira mai husi osan depositu kliente BNCTL nian rasik.

Nia mos afirma katak situasaun polítika ne’ebé iha la’os deit fo impaktu ba banku no empreza sira maibé mos sei fo impaktu ba ekonomia tomak tanba laiha ona balansu entre sosa no faan tanba laiha ona moeda atu bele uza.

“Despeza públiku sai ponte prinsipál ba motor ekonomia nasaun, se orsamentu la aprova, signifika orsamentu la avansa tanba situasaun polítika hanesan ne’e fo impaktu ba kompras no vendas lala’o, ema ne’ebé mak hala’o projektu husi governu la hetan pagamentu husi governu ninian, entaun buat sira ne’e avandonado tanba la hetan pagamentu husi governu, la’os signifika lakohi selu maibé tanba laiha orsamentu atu selu sira entaun banku mos to’o tempu ida hetan problema atu selu fali nia obrigasaun ba depositante sira,” afirma Brigido.

Nia dehan bainhira kréditu ne’ebé fasilita to’o tempu la selu banku sei halo provisaun signifika kréditu ne’ebé iha tama iha mal paradu no impaktu kedas ba iha baku nia lukru no ida ne’e mak kontinua nafatin sei fo impaktu ba banku sira atu dezenvolve. “situasaun sira hanesan ne’e kontinua entaun difisil tebes atu rejolve problema tanba ita nia setór privadu sira la konsege selu tanba lahetan pagamentu husi projetu nain sira,” dehan nian.

Nia mos dehan relasaun ho situasaun polítika ne’ebé la’o iha impaktu direitamente no indireitamente tanba oras ne’e laiha orsamentu husi despeza públiku entaun númeru sirkulasaun moeda iha banku maske la’o normal maibé iha ona indikasaun iha deposito nian tanba osan tama hahú menus no osan sai mak makas liu iha banku.

“Tuir ami nia hare katak oras ne’e iha ona tendénsia katak gráfiku depositu ne’e tun tanba ema mai foti deit la hatama osan no ida ne’e mak agora akontese , tanba ami hare katak iha tendénsia,” hateten nian. Ho situasaun refere sai preokupadu banku nian tanba situasaun polítika kontinua la’o to’o tempu naruk mak sei fo impaktu ba parte hotu hotu tanba banku laiha likides ne’ebé sufisiente atu selu fali nia obrigasaun ba deposito sira. (BT)