DILI----Banku Nasionál Comersio Timor Leste (BNCTL) nudár Banku úniku Estadu nian tan ne’e estadu atu labele tauk hodi injeta osan iha BNCTL nune’e sai kanalizadór ba Dezenvolvimentu kreximentu ekonomia Timor Leste.

Tuir Prezidente BNCTL Brigido de Sousa hatete katak Durante ne’e governu injekta ona osan hamutuk Millaun $25 maibe seidauk bele responde ba nesesidade rai laran liu-liu kona ba fasilita kréditu ba setór privadu sira atu dudu dezenvolvimentu país ida ne’e.

“BNCTL presiza kapital tanba uainhira BNCTL iha kapitál ne’ebé forte , Banku sei fo serteja ba kliente sira, Investor sira, ba ema ne’ebé atu rai osan no atu dehan katak Banku ne’e iha kapitál ne’ebé sufisiente atu nune’e iha buat ruma akontese karik nia bele selu obrigasaun, segundu banku konvense ema katak iha situasaun kapitál Solidu hodi bele fo kréditu ne’ebé ho montante boot tanba iha regulamentu husi Banku Central Timor Leste katak Banku bele fo de’it 25% husi kapitál kréditu ba ema ida ka grupu ida signifika,” dehan Prezidente BNCTL Brigido de Sousa ba BT iha nia knar fatin, Mandarin, Segunda (15/05).

Nia afirma katak durante ne’e Governu Timor Leste injeta ona osan hamutuk millaun $25 no másimu fasilita kréditu mak millaun $9 de’it husi osan ne’ebé iha no bainhira governu ka estadu kontinua aumenta injeta mak benefísiu BNCTL sei aumenta nia kréditu ho montante boot inklui nia matoridade ne’ebé naruk ho funan ne’ebé ki’ik ba setór privadu sira.

“BNCTL ho nia kapitál 25 Milloens ne’e másimu Millaun $9 maibé se aumenta tan kapitál entaun ita bele fó kréditu ho montante boot liu no ho nia matoride ne’ebé naruk no ho nia funan ne’ebé ki’ik tan ne’e mak importante husi kapitál forte ne’e,” dehan nia.

Tan ne’e nia husu ba governu no estadu atu labele ta’uk atu aumenta kapitál iha BNCTL tanba durante ne’e osan ne’ebé governu ka estadu injeta to’o oras ne’e seidauk lakon maibé aumenta fali nia rendimentu ne’ebé boot halo kompanarasaun ho osan ne’ebé estadu tau iha bonds Amerika.

“Ha’u bele dehan katak governu ka estadu labele sente ta’uk atu aumenta osan iha BNCTL tanba durante ne’e osan nunka lakon tanba tinan-tinan BNCTL halo hanesan fo kréditu nomós iha area seluk BNCTL hetan lukru ne’ebé sufisiente no BNCTL fo fila fali Ritan no Equity iha tinan ida ne’e kuaze 20%, signifika katak Dollar $1 ne’ebé ita nia estadu nudár asionista úniku tau iha BNCTL.

BNCTL fo fali 20% signifika $0,20 centavus, Se ita halo kompara se osan fundu minarai rai iha bonds iha Amérika másimu 3% fo fila fali maibé iha BNCTL 20% no segundu ita rai osan iha li’ur no ita rai osan iha nia benefísiu saida?, kuandu ita injeta kapitál barak iha BNCTL, osan ne’e fila duni ba komunidade sira no dezenvolve ita nia setór privadu.

se osan ne’e o rai iha bonds iha Amerika ne’eba se mak benefisia husi ne’e maibé rai osan iha BNCTL sei fasilita fali kréditu ho montante boot liu, kréditu ho funan ki’ik, dezenvolve setór privadu no kuandu setór privadu dezenvolve nia efeitu ne’e fo pozitivu ba iha ne’eba , ho ida ne’e ita nia ekonomia no hakarak setór privadu atu halo papél importante ita atinje duni no la’ós kolia de’it,” dehan nian.

Brigido afrima katak fundu ne’ebé estadu enjekta hamutuk millaun $25 to’o oras ne’e BNCTL akumula ona nia funan hamutuk millaun $12 komesa husi tempu instituisaun mikro. Tan ne’e nia espera katak governu kontinua iha komitmentu hodi injekta fundu hodi hafarsa liu tan servisu BNCTL nia iha fasilita kréditu ba emprezariu sira hodi bele dudu kreximentu ekonomia TL la’o ba oin di’ak liu tan iha futuru.

“Buat hotu hotu depende ba situasaun polítika ne’ebé iha no se de’it mak atu ukun Banku Ami la prekupa tanba polítika nain sira mak hatene maibé ita presiza governu ida forte atu bele konsidera BNCTL nia hakarak,” katak nia.

Nia mós dehan tan katak BNCTL mós sei esforsu atu oinsá bele mobiliza depositu barak liu tan inklui sei husu tan ba estadu nudár Asonista úniku atu bele injeta tan kapitál nune’e bele iha rekursu ne’ebé sufisiente alende fo kréditu inklui reforsa sistema nune’e bele fo atendementu ne’ebé di’ak ba kliente sira tanba agora situasaun balun BNCTL infrenta difisil ho rajaun oras ne’e selu taxa nomós seluk buat hotu liu husi BNCTL.

“Entaun ami presiza rekursu, ami tenke aumenta Ajénsia, Aumenta ema hodi halo buat sira ne’e, se governu la apoiu hodi aumenta kapitál iha BNCTL atu lamas osan iha ne’ebé tanba ita atu mobiliza depositu ne’e la’ós fasil tanba la’ós ema hotu iha osan tan ne’e ami esfosu halo proposta ba governu atu bele halo injesaun kapitál iha BNCTL,” dehan Prezidente BNCTL.

Nia klarifika katak to’o oras ne’e BNCTL konsege ona iha kliente hamutuk 1295 mill akumula kapitál hamutuk millaun $114 no kliente kréditu 22 mill ho osan hamutuk millaun $96 ba kréditu nian. Tan ne’e nia informa katak osan ne’ebé governu injeta la sufisiente atu bele fasilita kréditu ba públiku liu-liu emprezariu sira tanba BNCTL falita kréditu liu ona 250 milloens.

Hatán ba rekomendasaun refere Jornalista Business Timor halo konfirmasaun ba Primeiru Ministru Mari Alkatiri kona-ba posibilidade ba injesaun fundu ba BNCTL, Primeiru Ministru hatan katak to’o oras ne’e VII governu seidauk iha planu atu tau osan tanba to’o oras ne’e seidauk iha orsamentu Jerál Estadu ne’ebé mak aprova husi Parlamentu Nasionál.

Nia afirma katak bainhira governu atu injeta osan ba iha BNCTL tenke aprova Orsamentu maibé to’o agora seidauk iha. “Ita atu injeta osan Tenke aprova orsamentu, tan ne’e husu ba 35 balas ne’e atu halo saida los ,” dehan Primeiru ministru Mari Alkateri ba BT iha Timor Plaza kinta Feira (18/01). (BT)