DILI----Proposta orsamentu Audisional ka orsamentu Ratifikativu ne’ebé mak VII governu konstitusional aprezenta ba parlamentu nasionál iha tinan kotuk la hetan aprovasaun husi parlamentu nasionál.

Maske orsamentu ratifikativu ne’ebé iha nudár orsamentu urjente maibé kontinua hetan kontra husi Bloku Alianca Maioria Parlamentu Nasional (AMP) ho rajaun katak OR ne’ebé iha la’os necesidade ba tinan ida ne’e tanba tama ona tinan 2017 nia rohan.

Tuir Ministru Ministru Planu Finansas Rui Gomez esplika iha parlamentu nasionál tinan kotuk katak Orsamentu Ratifikativu ninia Proposta Audisional Kuaze U$223 Milloens ne’ebé maka foin lalais tama iha Parlmentu ho nia karakter urjente maibé lakonsege hetan aprovasaun husi Parlamentu Rasik.

“Orsamentu retefikativu ida nee ninia proposta audisional kuaze duzentu e Vinte Tres Milloens (U$223 Milloens), ne’ebé tama iha Parlamentu ho karakter urjenti iha loron 9 fulan Novemru liu ba.”Ministru Planu finansas Rui Gomez iha Plenaria Parlamentu, bainhira hasoru malu ho iha Parlamentu Nasional foin lalais ne’e.

Nia esplika momentu ne’ebá Karakter urjenti nee rezeita tiha ona, no iha loron 9 de Novembru mai ho karakter urjensia tanba governu emkonta hosi aspeitu teknikus hotu ne’ebé mak iha katak iha tenpu badak governu tenki halo kriasaun de sistema iha funsionamentu estadu ninian, nunee bele halo pagamentu, no ida nee mak aspeitu tekniku.

Ministru dehan VII governu ida nee bain hira tama iha tinan 2018 mai nee tenkei mai ho buat ne’ebé mak foun no kontinua mos tau matan ba programa sira ne’ebé mak seidauk la’o antes ne’ebé mak bele responde na preokupasaun ba povu iha rai ida nee ninian. No VII governu ida nee mos kompromete lakoi halo povu iha rai ida nee atu monu iha desakreditasaun nia laran tanke enakuza povu nia kreblidade.

“intensaun lolos hosi orsamentu Retifikativu ida nee buka atu regularize situasaun ida ne’ebé governu anterior sira kria, no la’os halo iha servisu VII governu konstitusional ninian.”saleinta Rui. Entretantu Ministru Planu Finansas nee afirma mos katak, iha kestaun seluk mak sai kestaun fundamental liu tan mak asuntu ekonomika rai laran.

Tanba iha lozika ekonomika hosi orsamentu retifikativu nee mos iha, atu nune’e governu nia kontrasaun iha kresimentu ekonomia labele makas liu ka nia impaktu nee labele negative liu. “Ha’u hakarak esplika liu tan katak, ezersisiu ne’ebé mak teknikus Ministéiru Planu finansas halo hatudu katak, kresimentu ekonomia iha 2017 sei negative, ka it abele dehan ita tama iha reseisaun.”nia hatete.

Tan nee mak governu nia palnu halo orsamentu retifikativu ida nee halo kontempla ho preokupasaun ida atu kresimentu ekonomiku ida nee labele monu makas liu. “kuandu ita serkula osan Seratus Juta (U$100 Milloens) iha ekonomia mak nia efeitu nee bele too ihaporsentu 1.5 kresimentu ekonomia, entaun hetok menus osan iha ekonomia, hetok menus mos kresimenu ekonomia.” Tenik nia.

Hirak nee hotu, Nia esplika tanba saida, Ministru dehan ida nee tanba iha Timor leste iha kontestu estadu ninia papel nee importante tebes iha ekonomia. Primeiru, tanba estadu iha responsablidade atu despunebliza beins de servisu ba sidadaun tomak nomos ba empreza sira, segundu Timor Leste sei depende makas ba osan mina no gas ninian, no Treseisu mak estadu nia papel desejivu atu kria kondisaun atu nunee iha kresimentu ekonomia no diversifikasaun ekonomia bele akontese.

Tanba atu dehan, iha faze atual dezevolvementu Timor Leste nian, hanesan servisu saude, servisu edukasaun, servisu Bee Mos, Eletrisidade hirak ne;e hotu responsablidade estadu nian. Rui Esplika. Tanba nee atu garante iha desponiblidade servisu sira nee, atu bele hadia di’ak liu tan servisu sira nee importante tebes. Tanba nee sira la’os atu ba iha efisiensia ekonomika nasaun nee nian maibe ba mos ba bem estar familia sira nian. dehan nia. (BT)