OE-CUSSE----Irigasaun Tono ne’ebé governu konstrui iha Zona Espesial Ekonomia Sosial no Mercado (ZEESM) sei fo benifisiu boot ba povu sira durante tinan barak nia laran no iha posivilidade boot atu koredependensia ba foos importasaun. Prezidente Repúblika (PR), Francisco Guterres “Lú-olo” hateten ida ne’e bainhira halo vizita servisu hodi haree dezenvolvimentu ne’ebé la’o daudauk iha Oe-Cuse.

“Povu Oe-Cusse sei la sosa tan foos ona ne’e ha’u hatene, ne’ebé bee ne’e boot liu se tinan ida mak tiu sira ho labarik, jovens sira produs nafatin signifika Oe-Cuse sei la hamlaha ida,”dehan PR Lú-olo bainnhira halo observasaun direita ba Sistema irigasaunTono iha suku Cunha iha RAEOA, Sesta (09/06). Lú-olo hateten, ho Sistema irigasaun refere povu Oe-cusse bele hadi’a ona sira nia moris, tanba tinan 10 liu ba bainhira halo vizita ba iha fatin refere seidauk iha sistema irigasaun hanesan agora.

Tanba ne’e PR konsidera programa ZEEMS konsege lori vantajen ba povu Oe-cusse rasik tanba sistema irigasaun ida ne’e hanesan obra ida ne’ebé povu Oe-cuse sira nian hamutuk ho autoridade sira nian mak hodi konstrui. “Husi lorosa’e nian ba natar 400 I tal hektares, husi loro monu nian 140 hektares, signifika katak Oe-Cusse tomak ne’e ninia vida bee ida ne’e nia laran,”katak Lú-olo.

Tanba ne’e hosi sistema irigasaun ne’e ninia produsaun lahanesan ona ho tinan hirak liu ba ne’ebé seidauk instala barazen ka sistema irigasaun refere nune’e tinan ida ne’e bele halo produsaun haree bele dala rua inklui mós produtu sira selúk. PR husu ba povu Oe-Cusse atu bele tau matan ba obra ne’e, tanba obra refere importante tanba povu Oe-Cusse bele hadia moris liu husi fornesimentu bee husi irigasaun banatar sira ne’ebe mak iha.

Sistema irigasaun Tono ne’e lokaliza iha aldeia Noeninen, suku Cunha sub-rejiaun Pante Makassar, RejiaunAdministrativa Espesial Oe-Cusse Ambenu (RAEOA). Iha fatin hanesan, deputadu bankada FRETILIN, Francisco Miranda Branco hatete, husi sistema irigasaun Tono ho kanal irigasaun hodi fahe ba 200 mill hectares natar bele produs fos kada tinan dala rua ou dala tolu iha Oe-Cusse sei kore-an povu husi importasaun foos husi rai li’ur.

“Sistema irigasaun ho kanal irigasaun 200 mill hektares bele produs haree tinan ida dala rua, ida ne’e hau hanoin aranka ida diak ona, se aban bain rua dala tolú tinan ida diak liu tan atu sufesiente ba Oe-Cusse bele kore-an husi imporatasaun foos husi rai li’ur,” dehan deputadu Francisco. Alende kore-an husi importasaun foos, Tuir Francisco bele mós halo esportasaun ba rai estranjeiru bainhira produsaun ho volume boot.

Nune’e mos, Julio da Costa nu’udar agrikultor husi Suco Cunha, Aldeia Noeninen, hatete hosi sistema irigasaun Tono nia agradese ba Governu bele fornese bée ne’ebe mak boot ba komunidade nia natar. “Bee husi irigasaun ne’e fornese ba natar ami kuda haree, modo no buat oi-oin,” dehan nian. Nia mos infroma katak liu husi irigasaun ne’ebe mak iha konsege lori sira kada tinan id abele kuda hare dala 2 durante tinan ida nia laran. (BT)