DÍLI----Atu asegura kontratu ba projetu boot sira iha Timor-Leste lei aprovizionamentu mak sei sai hanesan mata dalan hodi asegura kualidade servisu ne’ebé kompañia sira implementa. Diretór Jerál CNA, Aniceto do Rosario hateten presiza asegura kontratu ho di’ak tanba ne’e hanesan produtu final husi aprovizionamentu.

“Kontratu ne’ebé iha tuir lei kontratu públiku primeiru tenke asegura ho diak, katak kontratu ne’ebé mak tau iha kontratu ne’e produtu final husi aprovizionamentu ne’e mak sei produs kontratu” dehan Aniceto liu husi nia diskursu ba sosialijasaun lei aprovizionamentu iha restaurante Tower Fatuhada DÍLI, semana ne’e.

Nia dehan, ba futuru kontratu sira ne’e mak importante tanba sira ne’e mak sei sai matadalan ba ema hodi hato’o nia direitu, no durante ne’e kontratu ne’ebé emprejariu sira kaer ne’e tuir nia estandar estadu nian ne’ebé ema hotu kumpri. Diretor ne’e esplika katak iha implemetasaun ba projetu sira balun la’o diak no balun ladun di’ak tanba faillansu husi lingua ne’ebé iha.

“Klaru katak nia implementasaun balun lao diak no balun ladun diak maibé ne’e hanesan situasaun real ne’ebé sei infrenta tanba kontratu ne’e halo hotu ho lian Ingles no balun seidauk kompriende diak entaun ikus mai iha disputa” nia esplika. CNA nia knar atu hare ba projetu boot sira ne’ebé ho nia montante orsamentu $1 milaun ba leten.

“Ami nia papel atu hare projetu ne’e ho montante $1 milaun ba leten nomos projetu sira ne’ebé finansia husi imprestimu nian maibé menus husi ne’e kompetensia ministeriu tutela planu ida mak fo asistensia ba linha ministeriu sira no importante liu mak iha kolaborasaun ami sempre kordena ho ADN ho sekretariadu grandes projetu kona-ba fundu infrastrutura,”dehan nia.

Nia informa mos ohin loron governu mós iha ona hanoin oinsa atu asegura lei númeru 10 2005 ne’e loke interpretasaun entaun governu konsiente katak presiza konsolida husi peritu no ajensia internasional sira maibé politikamente seidauk bele lao tanba sei iha revizaun balun no lei lori ba Parlamentu Nasionál.

“Tuir prosedimentu ne’ebé iha lei ne’e seidauk halo entaun sei eziste lei ne’ebé em vigor tanba ne’e agora dadauk sei la’o ho buat ne’ebé iha no sei hadi’a nafatin prosedimentu implementasaun sira la’o ho diak, ”diretór ne’e hateten. Nia hatete, Kontratu la’o di’ak bainhira prosesu sira ne’e kumpri ho di’ak tanba buat hotu ne’ebé halao hahu husi konkursu kontratu ne’e iha nia formatu iha kedas, rekejitus tekniku sira ne’e iha ne’eba kedas koalia kona-ba kontratu tenke hare dokumentu aneksu sira ne’e.

“Iha lei barak ne’ebé hatete dala barak iha negosiasaun mos iha nia diak no aat tanba ne’e mak ami nesesita katak dezenu BOQ klaru kada projetu nia prosesu sei han tempu to’o fulan 7 ka 8 maibé papel importante mak halo konpetisaun katak halo tratamentu ituan justu no transparia ba ema hotu. Dadus CNA rasik iha husi tinan 2011 to’o 2016 produs ona 560 kontratu husi $2.345 milhoens”

Diretor ne’e mos realsa maske Timor-Leste foin ukun aan iha tinan hira nia laran maibé governu iha kedas lei aprovizionamentu iha nasaun barak ukun aan kleur maibé seidauk iha lei aprovizionamentu tanba ne’e hakarak transparansia ba malu liu husi prosesu ruma, prosesu ne’e mak maioria orsamentu jeral ne’e liu husi aprovizionamentu.

“Ami iha papel seluk ne’ebé tenke kordena direitamente ho CCI-TL oinsa atu sosializa lei aprovizionamentu, kontratu públiku sai efisiensia no efikasia ida ne’e mak prinsipiu aprovizionamentu nian,”dehan nia. Nia informa mos ohin loron Timor-Leste mós iha ona susesu ne’ebé maka’as liu-liu ba kontratu internasional sira ne’ebé agora la’o hela hanesan emprestimu ne’eb’e hatudu katak prestasaun servisu ikus mai projetu infrastrutura la’o diak tanba hetan mós kontribuisaun CCI-TL ne’ebé suporta.

Entretantu Prezidente CCI-TL Oscar Lima hatete maske ohin loron setor privadu hasoru dezafiu oin-oin maibe sira prontu atu infrenta situasaun hirak ne’e hodi kontribui ba dezenvolvimentu Timor-Leste nian. “Ami preparado para atu bele imfrenta buat sira depois mos ami dezafia ba Guverno para bele muda lei sira ne’ebé maka ladun fo benefisios ba setor privadu. Tamba laiha pais ida que setor privado fraku tanba setor privadu fraku forte pais ne’e mos sei fraku.”nia dehan.

Nia dehan kona-ba rekursu umanu ohin loron tekniku timoroan komesa barak tanba ne’e pasu di’ak ida atu kompañia sira bele uza tanba hatama ema husi liur mai selu karun teb-tebes. “Agora ita mos tekniku barak fahe mós lato’o enjinerus principalmente kuando fahe mos lato,o para ema atu tau ba koalifikasun ema hot-hotu defisil kompanha mos barak demais,”dehan nia. Nia dehan agora atu lori ema husi liur mai defisil tebes tanba selu karun tanba ne’e importante tebes atu uza de’it enjineiru timoroan sira. (BT)