DÍLI----Estudantes foun Universidade Dili (UNDIL) hamutuk atus 333 hala’o orientasaun loron tolu hodi priense rekezitus sira i justifika estudante foun sira sai hanesan estudante legal iha Universida nomos oinsa hatene lala’ok iha universidade nian.

Reitor Universidade Dili (UNDIL) José A. Perreira Belo Hateten ba estudante foun sira, agora imi tuir orientasaun ne’e hodi priense imi nia rekezitus ka justifika imi sai hanesan estudante legal ida iha Universidade Dili nomos oinsa hatene lala’ok universidade nian. dehan ba jornalista sira iha kampus UNDIL, kinta (21/02).

“Agora dadauk total estudantes foun hamutuk atus 333 mak tuir orientasaun iha tinan ida ne’e Inklui fakuldade ne’en mak tuir hela orientasaun komesa husi ohin to’o loron terseiru”. Nune’e Fakuldade ne’en (6) ne’ebe mak tuir orientasaun mak, Fakuldade Siensia Politika, Fakuldade Direitu, Fakuldade Ekonomia, Fakuldade Enginharia, Fakuldade Edukasaun no Fakuldade Saude.

Loron dahuluk ba orientasaun mak sesaun ebertura no depois loron tuir mai tan mak palestra no loron terseiru mak sei fo seminar husi presidente boakril no dekanu sira husi universidade nian. Nia dehan, Uluk hala’o orientasaun loron 5 maibe komu ho tempu ne’ebe la’o hela, entaun ita agora sura loron lima (5) efetivu ne’e loron 3 deit mak ita atu hala’o.

Tamba ne’e loron primeiru atu hala’o ne’e kladi saida mak sira atu hala’o hela I nomos sira tenke prepara dokumentus sira I buat sira ne’e hotu, loron segundu ohin ami halo hela abertura, loron terseiru sira ba deit fakuldade oinsa bele ba konsulta iha fakuldade ho diak, I par susar saida par it abele resolve, nomos iha mos dekanu ho madre balun atu fo konselin ba sira ne’ebe mai husi foho atu nune’e bele kuinese diak liu tan iha universidade.

Nia haktuir tan, Ita tenke muda it oan sira nia metode ba orientasaun, uluk ne’e ita orientasaun fisiku oinsa foti sasan, dasar rai, halo ida ne’e maibe agora ita ajuda sira para oinsa fo forma sira nia mentalidade ho diak, sira nia wawasan ne’ebe diak I oinsa par atu hatene lala’ok universidade nian.

Tamba ne’e sira tuir orientasaun I ida ne’e hodi kompriende no akumula sira nia hanoin no ikus liu ami sei iha seminar ida ne’ebe ohin hau mensiona hela, atu mai para loke sira nia kakutak, fo esperansa ba sira katak eskola ne’e prosesu ida ke naruk sente mal ikus liu ami sei halo limpeza jeral iha sidade dili laran ne’e hanesan atividades sira ne’ebe atu hala’o.

“Agora ita nia preparasaun ba estudante sira ne’ebe mak seidauk tuir prosesu orientasaun, sira sei tuir orientasaun iha periode tuir mai tan I sira sei tuir orientasaun tuir mai tamba orientasaun ne’e mos hanesan rekezitus importante ida par oinsa bele ikus sira iha sertifikadu par bele justifika katak estudante ne’e legal duni hahu husi inisiu to’o remata.” dehan nia.

Nia dehan, Hau hanoin sansaun ba sira laiha tamba sira sei tuir nafatin orientasaun atu prense rekezitus tuir normal I Sira tuir prosesu hanesan agora i depois sira bele prense fali rekezitus sira ne’e. I nomos bainhira estudantes sira ne’ebe mak la prense rekezitus sira ne’e, sira laiha direitu ka sira hanesan mos ema illegal ida ne’ebe mak lahala’o sira nia orientasaun tamba ne’e mak sira presiza prense rekezitus ne’e par depois sira mos bele prense sira nia dokumentus ikus mai presiza husi universidade.

Tamba ne’e reitor mos informa ba sira katak “UNDIL nia pensamentu ita hare nia iha timor ne’e ita sura ne’e ita iha suku ita sura atus 400 ital sukus I iha aldeia kuaze total rihun 2600 ital”. Entaun ita nia hanoin ne’e dehan ema be atu azensia saude ne’ebe prepara atu ba serbisu ho sira I liliu sira husi dentaria nehan ne’e deit tamba ema iha foho la’os kabun moras, ema la’os ulun, moras ema mos tenke nehan moras.

Tamba ne’e maka hau nia hanoin projeita hela par bele fo responde ba necesidade tamba ukun-an labele ida Dili lartan deit, ukun-an tenke to’o iha ne’eba. Agora atu bele realiza ida ne’e governu iha politika ne’ebe diak par ita atu bele ajuda maibe ami mos apoiu sira rekursu umanu naton pelu menus asistensia ba nehan ninian, tan ne’e preparadu atu nune’e para ema hot-hotu bele iha tratamentu hanesan.

I buat ida bolu esesnsia independensia ne’e sai realidade tamba ne’e maka esforsu ami nian koloka liu ba saude ninian ne’e I agora mos ami serbisu mos WHO doutor sira husi nehan ninian, nune’e par ami sei hari’I klinika ida iha ne’e para atendementu ba estudante sira mos ba publika sira oinsa par atu bele prepara. Tamba nehan la’os deit hasai fokit, la’os deit hanesan sasan mais ne’e prosesu tomak, kona ba matan, kona ba buat hotu ida ne’e mak esforsu ne’ebe mak ami halo ami hakarak hadia saude nian sai area de ke importante.

Tamba ita moris mai ki’ik oan ema dehan tenke trata ita ho diak begitu sai bo’ot ita fali katuas ita labarik fali tamba ne’e ne’e mak hau hanoin katak resultadu hotu mais ekonomia ami hanoin hela katak agora sente hanoin tenke tau osan tamba bainhira ita hasai osan kuandu ita forte mais kuandu ita katuas ona hasai osan barak liu tan nune’e sensibilizasaun ida ne’e mak ami halo hela par oinsa atu ajuda komunidade sira.

UNDIL iha fakuldade kerasu ne’en, ita iha dosente tahap rua katak permanente ne’e ita iha 120 pesoas depois dosente sira Partime ka kontratadu sira ne’e iha hotu depois eis ministru iha na’in 5 mai hanorin iha ne’e. Ne’e hanesan ema sira ne’ebe preparadu ema sira ne’ebe kapasidade naton para atu bele aselera lalais kualidade ne’ebe ita sente, dehan Reitor. (BT)