Politika estadu liu husi governu hili distritu enclave Oecusse sai hanesan Rejiaun Administrativu Espesial Oecusse Ambeno sai nudar fatin hodi implementa projetu Zona Espesial Ekonomia Merkadu Sosial (ZEEMS) loloos ne’e hetan apresiasaun maka’as husi povu Ambenu no mos povu Timor-Lorosa’e laran tomak.

Ita merese apresia tanba estadu ho governu iha hanoin diak atu dezenvolve povu no nasaun rai doben foin ukun an ida ne’e atu bele sai diak ba oin hanesan mos povu nasaun sira seluk. Ohin loron mosu desintendimentu no diskonfia husi povu Ambenu ba politika estadu nian, presiza mos tau iha kontekstu preokupasaun povu nian ne’ebé dalaruma mos tanba falta komunikasaun ne’ebé diak entre povu ho nia lideransa sira.

Na’i-ulun sira mak tenke mantein oinsa povu nia konfiansa ne’e labele mihis no kuran ba hanoin diak atu dezenvolve povu no rai ida ne’e. Nune’e mos povu tenke tau konfiansa mos ba nia ukun na’in sira katak laiha inan-aman ida mak iha hanoin aat ba oan sira hodi sakrifika hamonu oan sira ba rai kuak. Bainhira atu realiza programa dezenvolvimentu ida satan dezenvolvimentu espesial iha rai Oekusi ne’e, governu no estadu la’os naran tur-tur halo desizaun halo projetu hanesan ZEEMS ne’e maibe serteza liu husi planu estratejiku ho nia konsekuensia sira hanesan impaktu positivu no negative ba povu no rai ne’e rasik.

Pasti hahu kedas ho estudu viavilidade ho nia vantajen no desvantajen ba dezenvolvimentu ekonomia povu nian, la’os deit benefisiu ba povu enclave Ambenu deit maibe mos ba povu hotu-hotu rai doben Timor-Lorosa’e tomak ninia interese. Povu Ambenu labele hanoin katak rai Oekusi Ambenu ne’e temi espesial be espesial ba povu Oekusi Ambenu deit maibe espesial ne’e ba povu tomak iha rai doben Timor-Lorosa’e nia laran. Povu Oekusi mos labele iha pensamentu kloot katak sira nia rai mak espesial Oekusi deit ona, no konsidera rai sira distritu seluk 12 ne’e la’os parte ona ba rai enclave Oekusi.

Karik populasaun iha Oekusi, espesial iha capital Pante Makasar mak afetadu husi projetu ZEEMS ne’e, governu konsertaza hanoin ona oinsa atu rezolve ba sira nia moris ba aban-bainrua nian. Se ikus mai mak governu haree katak rai iha rejiaun Oekusi tomak labele hakohak ona populasaun afetadu sira, karik sala koloka iha fatin seluk iha teritoriu Republika Demokratika Timor-Lorosa’e nia laran? Ita nu’udar sidadaun rai ne’e nian ita ida-idak tenke konsidera rai doben Timor-Lorosa’e tomak ne’ebé konsagra ona iha Konstituisaun Republika ne’e ita hotu nian, ita hotu-hotu livre atu moris iha ne’ebé deit hodi dezenvolve ita nia an, ita nia familia, ita nia komunidade, ita nia nasaun no ita nia estadu. Dezenvolvimentu ne’e prosesu ida ne’ebé la’o ho tempu, ne’e duni ita tenke iha pasensia hodi kontribui ba dezenvolvimentu nasional.***

Kakein:

“Sistema agrikultura ne’e importante katak hakarak fornese deit povu mak sai autor prinsipal ba iha setor agrikula tenke kuda metin ba oin.”

Mariano Asanami Sabino Lopes

Eis ministru agrikultura no peska V Governu

Business Timor edisaun 245

Lali’an:

* Asanami sei disponivel kontinua fo apoiu ba MAP

- A luta kontinua iha parlamentu

* Povu TL labele tabele an ba minarai

- Tabele ba minarai ita sei monu tabele ba ita sei metin

* Povu Oecusse sei preokupa hela ho projetu ZEEMS

- Tenke konfia leaun bele han ema maibe sei la han nia oan sira (BT)